Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam là biểu tượng tiêu biểu của tín ngưỡng dân gian Nam Bộ, phản ánh truyền thống thờ Mẫu, tinh thần “uống nước nhớ nguồn” và niềm tin vào sự che chở của Bà Chúa Xứ đối với cộng đồng.
Tháng 12/2024 UNESCO chính thức ghi danh di sản Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam vào Danh sách Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là niềm tự hào của An Giang và Việt Nam, mà còn đặt ra trách nhiệm lớn trong công tác gìn giữ, bảo vệ và phát huy những giá trị đặc sắc của di sản. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh An Giang đã ban hành Quyết định số 3673/QĐ-UBND ngày 03 tháng 8 năm 2026 Phê duyệt Đề án Quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong Danh sách di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại của UNESCO “Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam” giai đoạn 2026 – 2030, tạo nền tảng quan trọng để hiện thực hóa các cam kết với UNESCO, đồng thời bảo đảm sức sống bền vững của lễ hội trong đời sống đương đại.
Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội đã trở thành không gian hội tụ văn hóa của các dân tộc Kinh, Khmer, Chăm và Hoa, nơi các nghi lễ truyền thống và tập quán xã hội được gìn giữ, trao truyền, tạo nên bản sắc văn hóa đặc sắc của vùng đất Tây Nam Bộ. Hằng năm, lễ hội thu hút khoảng 4,5 triệu lượt người hành hương và du khách, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch và quảng bá hình ảnh An Giang đến với bạn bè trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa, phát triển du lịch và hội nhập quốc tế, di sản cũng đứng trước nhiều thách thức như nguy cơ thương mại hóa, áp lực lên không gian lễ hội, sự mai một của một số nghi thức truyền thống và khoảng trống trong công tác trao truyền cho thế hệ trẻ. Chính vì vậy, Đề án xác định bảo vệ di sản không chỉ là bảo tồn các nghi lễ, mà còn là gìn giữ không gian văn hóa, tri thức dân gian, nghệ thuật trình diễn, đồng thời phát huy vai trò trung tâm của cộng đồng – chủ thể sáng tạo và thực hành di sản.
Trong giai đoạn 2026–2030, tỉnh An Giang tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như hoàn thiện công tác kiểm kê và số hóa tư liệu di sản; phục hồi, bảo vệ các nghi thức truyền thống; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ thực hành nghi lễ; tăng cường giáo dục, truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng; xây dựng cơ chế quản lý hiệu quả theo tinh thần Công ước 2003 của UNESCO; đồng thời phát triển du lịch văn hóa – tâm linh trên cơ sở tôn trọng giá trị nguyên gốc của di sản, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.
Có thể nói, bảo vệ và phát huy giá trị Lễ hội Vía Bà Chúa Xứ núi Sam không chỉ là gìn giữ một lễ hội truyền thống, mà còn là bảo tồn bản sắc văn hóa và sức mạnh cộng đồng của vùng đất An Giang. Với sự chung tay của chính quyền, cộng đồng và toàn xã hội, di sản sẽ tiếp tục được lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc, khẳng định vị thế của một di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, đồng thời trở thành động lực quan trọng cho sự phát triển văn hóa và du lịch bền vững của tỉnh An Giang trong thời kỳ mới./.
Tin và ảnh: Huyền Trâm
Nguồn: https://apc.angiang.gov.vn/trang/TinTuc/164/2910/Bao-ve-va-phat-huy-gia-tri-di-san-van-hoa-phi-vat-the–Le-hoi-Via-Ba-Chua-Xu-nui-Sam-.html
